Winnaar van een spannend gevecht in Ierland. Niet het roemruchte RSC Anderlecht, maar een euforisch Vitesse naar de groepsfase. Een welverdiende driepunter in Slovenië. Een sensationele zege op Tottenham Hotspur in een volgepakt GelreDome, gevolgd door een bijna legendarische comeback in Noord-Londen. Spectaculaire 3-3’s, in Brussel en Rennes. Een afsluitende overwinning op NŠ Mura. En uiteindelijk een ticket voor de tussenronde van UEFA Europa Conference League, na elf dagen in de UEFA-wachtkamer. Het zijn de vele hoogtepunten van de memorabele Europese campagne van Vitesse.

In het jaar 1990 acteerde Vitesse, met haar honderdjarig jubileum in het zicht, voor het eerst op het Europese decor. Bert Jacobs dirigeerde zijn ploeg destijds direct naar de achtste finales, waarin Sporting Lissabon te sterk was. Een prestatie die in het seizoen 1992|1993 geëvenaard werd, toen Real Madrid ten koste van de Arnhemmers doorging naar de laatste acht. Tien jaar later werd nog eens de derde ronde bereikt; na een memorabele 3-3 tegen Werder Bremen was Liverpool een maatje te groot. Drie keer stond Vitesse op de drempel van Europese overwintering, maar drie keer bleef het daarbij. Viermaal bleek dit seizoen scheepsrecht. Na zinderende krachtmetingen met Dundalk FC en RSC Anderlecht in de voorrondes wist Vitesse in de ‘Poule des Doods’ met Stade Rennais FC, Tottenham Hotspur en NŠ Mura als nummer twee door te gaan naar de tussenronde van de Conference League. Daarin wacht, op 17 februari (uit) en 24 februari (thuis), een tweeluik met het Oostenrijkse SK Rapid Wien. Het worden, hoe dan ook, historische wedstrijden.

Met 29 (!) duels op de planning was er in de eerste seizoenshelft weinig tijd om stil te staan bij de unieke prestatie, maar de winterstop bood wel ruimte om na te denken. “Toen realiseerde ik mezelf wel dat we historie hebben geschreven”, zegt Letsch over de primeur van Vitesse. “De Europese campagne is tot dusver één groot hoogtepunt. Het mooie is: we hadden zonder twijfel de zwaarste loting in de Conference League. We gingen door ten koste van Anderlecht en Tottenham en lieten onszelf ook nog zien tegen Stade Rennais. Dat is écht speciaal”, glimlacht de 53-jarige oefenmeester, die wel rondloopt met twee gedachten. “We mogen trots zijn op de eerste seizoenshelft, maar moeten tegelijkertijd zo doorgaan. Daarom maakte de trots bij mij al na twee of drie dagen plaats voor dat andere gevoel. Zo snel gaat het nou eenmaal in het voetbal. Het staat nooit stil. Het verleden doet er niet toe, het gaat om de toekomst.”

Ondanks het citaat hierboven is het interessant om met Letsch naar het verleden te kijken. De successen van vandaag waren er nou eenmaal niet geweest zonder het werk van gisteren. De bouwstenen zijn met grote zorg gelegd. Wat dat betreft kan er na anderhalf jaar geconcludeerd worden dat de aanpak van Letsch werkt bij Vitesse. De club en de trainer zijn een uitstekende match gebleken. Maar hoe heeft de keuzeheer uit Esslingen am Neckar zelf zijn eerste anderhalf jaar ervaren?

“Ik weet nog goed dat ik voor het eerst in gesprek raakte met Johannes Spors”, haalt Letsch terug uit zijn geheugen. “Hij belde mij met de vraag of ik interesse zou hebben. We hebben toen direct twee uur via Zoom gesproken. Het ging over van alles en nog wat, maar natuurlijk vooral over voetbal. Er volgden meerdere gesprekken, ook met grotere delegaties. We namen de tijd om van gedachten te wisselen en hadden echt het idee dat mijn filosofie paste bij de visie van de club. Garanties zijn er nooit, maar het gevoel klopte.”

Al snel zette Letsch zijn handtekening onder een contract bij Vitesse. Om daarna ook het Arnhemse elftal binnen korte tijd te voorzien van zijn signatuur. “Het was mooi om te zien dat de spelers echt openstonden voor nieuwe ideeën, al maakten de goede resultaten het ook makkelijker om zaken erin te slijpen.” Veel mensen zullen nu direct denken aan het door Letsch geïntroduceerde 3-5-2-systeem. “Dat wordt inderdaad vaak genoemd. Uiteindelijk lag de sleutel hiervoor bij Riechedly Bazoer. Toen Joseph Oosting, Jan Fiesser en ik met hem begonnen te werken, dachten we na over zijn kwaliteiten. Hij speelde eerder als een nummer 10, 8 of 6, maar we hebben hem getest in een nieuwe rol. Dat ging zo goed dat we het direct hebben doorgezet. En des te vaker we zo speelden, des te beter alles op zijn plek viel.”

En dat terwijl Letsch voor zijn Vitesse-tijdperk nog nooit de 3-5-2-formatie had gebruikt. “De spelers van Vitesse zijn hier echter bij uitstek voor geschikt. Kijk bijvoorbeeld naar Maximilian Wittek en Eli Dasa. Als offensieve ‘wingbacks’ passen zij niet alleen in dit systeem, maar zorgen zij er zelfs samen met Riechedly voor dat het systeem perfect bij onze ploeg past. Overigens kan Enzo Cornelisse de rol van libero ook uitstekend invullen, net als Riechedly. Ze kunnen beiden in lastige situaties instappen op het middenveld, met of zonder bal. Daar werken we ook veel aan”, legt Letsch uit. Hij hanteert het systeem nog steeds, maar blijft het tegelijkertijd ook optimaliseren. “We houden ons niet alleen maar vast aan de formatie, maar kijken ook naar de selectie en de flexibiliteit daarvan. Vorig jaar speelden we bijvoorbeeld meer met een vrije nummer tien, terwijl we dit seizoen vaker switchen we naar een 3-4-3-systeem, met meer variatie in de posities. Maar na anderhalf jaar ben ik wel compleet overtuigd van deze formatie. Het biedt vele voordelen voor ons, omdat het echt bij onze selectie past.”

Het klinkt allemaal vrij eenvoudig, maar een herkenbaar elftal creëren doe je niet zomaar. Dat vergt veel tijd en oefening. “Gelukkig was de aanloop naar het vorige seizoen lang. Dat pakte goed uit, omdat we daardoor zaken konden implementeren. Dat gebeurde overigens niet door als een olifant door de porseleinkast te gaan. We moesten beginnen bij waar de ploeg op dat moment stond en niet alles tegelijk inbrengen. Sommige elementen zouden later wel volgen. En wat ik ontzettend belangrijk vind: het moet niet mijn idee zijn, maar het idee van de spelers. Ik draag ze niets op, maar wil ze overtuigen dat de keuzes het beste zijn voor het team. Daarover zijn we continu in gesprek. We hebben vanaf het begin duidelijk gemaakt wat we wilden en hebben daar elke training aan gewerkt. In elke sessie vragen we ook een goed niveau en een hoge intensiteit. Uiteindelijk heb ik het gevoel gekregen dat de spelers ook écht zo willen spelen zoals we dat voor ogen hebben. Ik kijk soms naar een training en zie de spelers dan bijna denken: ‘dit is ons spel, zo willen we voetballen’. Als je dat ziet, dan weet je dat je op de goede weg bent. Als spelers ervan genieten om met een bepaalde strategie te spelen... dat is één van de mooiste dingen van het trainersvak.”

Een werkend systeem is één ding, maar een goede teamgeest is ook een vereiste om tot prestaties te komen. Hier hecht Letsch dan ook veel waarde aan, als leider van de spelersgroep en de staf. “Een coach is tegenwoordig meer een manager dan een trainer”, oordeelt hij. “We hebben samen een goede spirit opgebouwd, zowel in het team als daarbuiten. Wat daarbij belangrijk is: je kan een groep doceren, maar uiteindelijk moeten de spelers zichzelf ontwikkelen. Een voorbeeld: als je iemand een taal leert, dan kan je hem op weg helpen, maar uiteindelijk moet hij of zij zelf de woorden leren. Zo gaat het ook met spelers. Zij moeten ervoor openstaan en bereid zijn om te leren wat ze aangereikt krijgen.”

Daarop inhakend is Letsch lyrisch over de gretigheid en leergierigheid van de Vitesse-spelers. “De groep is in balans. Het is een juiste mix van Nederlandse en internationale spelers en jonge en meer ervaren spelers. Alle individuen in deze groep zijn totaal verschillend, maar hebben met elkaar gemeen dat ze keihard werken. Daarnaast is het aantal blessures minimaal en zijn de resultaten natuurlijk goed. Van het laatste moet je niet afhankelijk zijn, maar het maakt het wel makkelijker. Dat gaat nu ook op. We hebben een succesvolle eerste seizoenshelft gedraaid en strijden nog mee op drie fronten. Dat is goed voor de gemoedstoestand. Een dynamiek die je nu ziet is dat de vaste waarden willen aantonen dat ze in de basiself moeten blijven, terwijl de anderen juist willen laten zien dat ze er klaar voor zijn. Wat dat betreft zie ik geen teleurgestelde spelers, maar juist de focus bij iedereen.”

“Ik ben Thomas Letsch, niemand anders”

Dit interview startte met het heden, weliswaar in het licht van de historie, en ging daarna verder naar de afgelopen achttien maanden. Daarin heeft Letsch het huidige Vitesse vormgegeven, maar hoe heeft hij zichzelf gemaakt tot de trainer die hij nu is? In hoeverre verschilt de Thomas Letsch van nu van de Thomas Letsch die 25 jaar geleden zijn trainersloopbaan opstartte bij VfB Oberesslingen? “Dat is een groot verschil”, antwoordt de Vitesse-coach op deze vraag. “Als trainer, maar ook als persoon. Elke wedstrijd, elke training, elke persoon die je ontmoet en elke discussie beïnvloeden je ontwikkeling. De Thomas Letsch van Austria Wien (2018 en 2019, red.) was ook heel anders dan de huidige Thomas Letsch. Je moet continu reflecteren, aan jezelf werken en de volgende stappen zetten. Zo ben ik stap voor stap een betere trainer geworden. Ik vind mezelf nu ook een betere coach dan toen ik bij Vitesse startte. En morgen ben ik weer een betere trainer dan vandaag. De kern van mijn ideeën blijft hetzelfde, maar er zijn altijd zaken te verbeteren. Dat lukt door dezelfde koers te bewandelen, maar soms ook eens linksaf of rechtsaf te slaan. Door te reageren, door jezelf aan te passen en door op je stafgenoten te vertrouwen. Dat heb ik echt geleerd. Ik hou ervan als mijn assistenten ideeën aandragen. Ik vaar een eigen koers, maar doe daarin genoeg aanpassingen.”

Letsch merkt daarbij op dat leeftijd niet alleen maar een getal is. “Het is normaal dat je een ander persoon bent op je dertigste dan op je veertigste of vijftigste. Bepaalde fouten uit het verleden maak je niet meer, door de ervaringen die je hebt opgedaan. Ook gaan emoties een steeds minder grote rol spelen. Ik ben nu ook op een leeftijd waarop ik een duidelijke visie op leiderschap heb. Wellicht past mijn leiderschapsstijl niet bij elk team, maar ik heb het gevoel dat deze hier wel aanslaat. Voor mij is de relatie met de spelers altijd het belangrijkst, wat overigens niet betekent dat het allemaal mijn vrienden moeten zijn.”

Het moge duidelijk zijn: Letsch staat voor een duidelijke visie. Niet voor niets heeft de oefenmeester vele bronnen van inspiratie. Hij observeert, analyseert en perfectioneert. “Je kijkt altijd naar andere trainers, met name op topniveau. Hoe vullen zij het in? Wat valt er op? Wat zijn de trends? Goede voorbeelden zijn er veel. Denk aan Thomas Tuchel, ‘Hansi’ Flick, Jürgen Klopp en Pep Guardiola, maar bijvoorbeeld ook aan Erik ten Hag en de wijze waarop hij aan de lange termijn bouwt bij Ajax. Maar ik heb niet één rolmodel of voorbeeld; je moet juist ‘open-minded’ zijn en niemand kopiëren. Anders bereik je namelijk niets. Ik ben Thomas Letsch, en niemand anders. Dat zal altijd zo blijven.”

Dat neemt niet weg dat Letsch altijd zoekt naar inspiratie, ook buiten het voetbal. “Ik heb in het verleden bijvoorbeeld samengewerkt met een leiderschapscoach, afkomstig uit de economische branche. Dat was een belangrijke leerschool voor mij. Als trainer gaat het misschien wel meer om leiderschap dan om tactiek. Elke dag moet je tussen de één en vijftig verschillende beslissingen nemen. Sommige keuzes zijn klein, anderen juist groot. En elke actie telt meerdere reacties.”

Terug naar het heden en de nabije toekomst. Letsch en de zijnen wisten voorafgaand aan dit seizoen dat het een grote uitdaging zou worden om de prestaties van het afgelopen jaar te evenaren, maar tot dusver worden ze misschien nog wel overtroffen. “Maar ik blijf het zeggen: we moeten zo doorgaan. Er staat ook een pittig programma op ons te wachten.”

Bij vele Vitessenaren staat het tweeluik met Rapid Wien met geel-zwarte viltstift omcirkeld in de agenda. Op 17 en 24 februari is het zover, dan begint de strijd om een plek bij de laatste zestien van de Conference League. “Het is een sterke tegenstander, maar er liggen kansen. We hebben laten zien dat we tegen elke ploeg kunnen verrassen en hebben vertrouwen getankt in de groepsfase”, vertelt Letsch. Hij heeft niet alleen in Oostenrijk gewerkt, maar heeft daar ook nog zijn gezin wonen. Rapid Wien is voor hem ook bekend terrein. “Het is een club met veel traditie, een enorme achterban en een grote erelijst op nationaal niveau. Ook hebben ze in het verleden de nodige Europese successen beleefd. Ik kan uit ervaring zeggen dat de sfeer in het stadion daar indrukwekkend kan zijn. Ik weet nog dat ik daar de derby met Austria Wien met 0-1 wist te winnen”, aldus Letsch. Als interim-coach van Red Bull Salzburg wist hij ook een keer met 0-2 te zegevieren bij Rapid Wien. In totaal won de keuzeheer er drie van zijn vier duels.

Dat de confrontaties met de Weense ploeg niet gemakkelijk zullen worden is duidelijk. Toch kijkt Letsch vol vertrouwen vooruit: "Ons zelfvertrouwen is groot genoeg om te zeggen dat we een kans hebben om door te gaan. We spelen graag in Europa en genieten van de weg die we bewandelen, maar we willen dat dit nog niet de eindstreep is."  

Hoe Thomas Letsch historie wist te schrijven met Vitesse

laatste nieuws

Dominik Oroz door uitzichtloze situatie verhuurd aan SK Sturm Graz

Awayday in België: kaartverkoop voor KV Oostende vs Vitesse gestart